De hoogsensitieve hulpverlener

Iedere hulpverlener, verzorgende of leraar kent het wel: die ene cliënt of die ene leerling die onder je huid kruipt en aanvoelt in je lijf als een knagend dier. Je weet dat hij het moeilijk heeft en je zou hem maar wat graag willen helpen. Je bereikt echter niets ondanks al je inspanningen en keer op keer wordt het bloed onder je nagels vandaan gehaald.

Hoe zorg je ervoor dat je bij jezelf blijft, ongeacht gedrag waar je mee te maken hebt, en wat zou jou kunnen helpen om de verantwoordelijkheid te laten waar hij hoort?
Wederom schrijf ik een persoonlijk verhaal over mijn worstelingen met hoogsensitiviteit en (overmatig) verantwoordelijkheidsgevoel. Het is geschreven voor iedereen die zich weleens onterecht verantwoordelijk voelt en in het bijzonder voor mijn collega’s in de sociale sector.

Hoogsensitiviteit in het kort 
Hoogsensitive mensen (ook wel Highly Sensitive Person – HSP) registreren verscheidene details in hun omgeving. Details die door anderen wellicht niet direct worden opgemerkt of al snel naar de achtergrond verdwijnen zoals geur, geluiden of sfeer. HSP maken (veelal onbewust) een verbinding met hetgeen ze waarnemen waardoor zij informtie als het ware voelen in zichzelf. Zo kunnen bijvoorbeeld emoties van anderen voelbaar zijn in het eigen lichaam. Vanwege de verscheidenheid aan waarnemingen hebben HSP vaak langere verwekingstijd nodig om te kunnen plaatsen wat zij ervaren. Hoogsensitieve mensen beleven het leven op een intense manier. Dit geldt voor zowel hun persoonlijke gevoelens als hun omgeving.*
Er wordt steeds meer geschreven en gelezen over hoogsensitiviteit. Vaak wordt gedacht dat het vooral de introverte mens betreft die zich liever terug trekt uit sociale situaties. Hoogsensitiviteit kan echter ook samengaan met een extravert en enthousiast karakter. In mijn ervaring is dit het type HSP dat je tegenkomt in de hulpverlening en voor de klas. Echter zijn deze mensen zich hier veelal niet van bewust omdat ze zichzelf niet beschouwen als een ‘gevoelig type’. Desondanks voelen zij van alles aan wat hen met enige regelmaat overspoelt, maar vanwege hun ongekende doorzettingsvermogen gaan ze door. Ze gaan door tot ze er (misschien wel letterlijk) bij neervallen.
Herkenbaar? Wie mij kent weet dat ik zelf ook tot deze categorie HSP behoor. Het knuffelen van een dier of intense muziek kan diepe ontroering teweeg brengen, terwijl spanning in mijn lijf zich vaak via confronterende reacties een weg naar buiten werkt.

Hoe blijf je bij jezelf als hulpverlener?
Mijn werk als ambulant begeleider (in gezinnen en bij alleenstaanden met uiteenlopende problematiek) vraagt dagelijks van mij dat ik onderscheid maak tussen mijn eigen gevoelens en die van een ander. Het vraagt van mij dat ik loslaat wat ik heb aangevoeld en verantwoordelijkheden laat waar ze horen. Kortom, het is dagelijks hard werken om bij mezelf te blijven. Want ik voel van alles aan: emoties, gedachten, conflicten, spanning in een lichaam of gebouw (en je zult begrijpen dat er veel spanning te registreren valt op de plekken waar ik kom).
Ik vertrouw blind op mijn intuïtie, maar de keerzijde is dat ik soms overspoeld raak. De beste vergelijking is het gevoel dat je kunt krijgen wanneer je een hele middag in de koelte van de air-co hebt gezeten, tot je naar buiten stapt en het 32° blijkt te zijn. De hitte slaat overweldigend tegen je hoofd, het zweet breekt aan alle kanten uit en voor enkele seconden snak je naar lucht. Dit is wat ik ervaar wanneer ik een kamer binnenstap bij iemand die een conflict heeft gehad, drugs heeft gebruikt of zich al een tijdje ergens over op zit te vreten.

Drie aspecten om rekening mee te houden
En dan zijn er de cliënten die onder mijn huid kruipen, of liever gezegd: die ik onder mijn huid laat kruipen.
Ik heb gemerkt dat er in dergelijke situaties drie belangrijke aspecten een rol spelen:
1. Loslaten: hoe zorg ik ervoor dat deze cliënt mijn systeem verlaat?
2. Zelfonderzoek: hoe komt het dat juist deze persoon mij raakt?
3. Zelfbescherming: hoe zorg ik ervoor dat ik deze cliënt buiten mijn systeem laat zodat hij niet opnieuw onder mijn huid kan kruipen?

1. Loslaten, hoe dan?  
Het klinkt altijd zo gemakkelijk: “gewoon loslaten”, maar in de praktijk werkt dat vaak niet zo simpel. In de hypnotherapie kennen we methoden om te voelen in je lichaam wat je voor de ander aan verantwoordelijkheid draagt zodat je het kunt terug geven. Dit heet een losmakingsritueel. Want hoezeer ik iemand ook wil helpen, niemand komt verder wanneer ik zijn pijn draag. Zijn pijn wordt er in ieder geval niet minder van en mensen zijn verantwoordelijk voor hun eigen leven. Iedereen mag zijn proces beleven op zijn eigen manier.

Dus ik trek me terug op mijn meditatiekussen, keer naar binnen en stel me voor dat de cliënt voor me staat. (In mijn geval werkt dit prima, maar het kan zijn dat het wat oefening vereist om hier beelden bij te laten ontstaan.) Eenmaal in meditatief contact ervaar ik één brok frustratie. Bovendien heeft hij een ijzeren greep om mijn keel (geen wonder ik keelpijn heb). Ik vraag mijn gidsen om mij te helpen en roep zijn beschermengelen aan om hem te ondersteunen bij het loslaten van mijn keel.
(Zelf schakel ik graag de hulp in van gidsen of engelen. Misschien heb jij hier helemaal niets mee en maak je liever gebruik van liefdevolle energie, of ben je gelovig en vraag je Jezus, God of Allah om je bij te staan. Ook kun je ervoor kiezen om voorvaderen in te schakelen. Kies vooral wat het beste bij jou past).
Wanneer hij me heeft losgelaten voel ik een toon opkomen vanuit het gebied onder mijn hart, want daar voel ik druk. Zo geef ik uiting aan de frustratie die ik voel. Trillingen van mijn stem gaan dwars door het blok frustratie waardoor ik los kan laten. Wanneer het laatste restje mijn lichaam heeft verlaten laat ik andere tonen ontstaan. Tonen die mijn lichaam vullen met liefde. Ik mediteer op het liefdevolle licht dat ik van binnenuit kan laten stralen. Ook mijn cliënt plaats ik in het licht.

En dan is er vrijheid. Ik voel me weer als mezelf, zonder de vervuiling van andermans pijn. De volgende dag ervaar ik ruimte om zijn pijn er te laten zijn. Ik kan het bij hem laten. Ik kan het zien, maar hoef het niet meer te voelen.

2. Waarom raakt deze persoon mij?
De reden dat je iemand onder je huid laat kruipen ligt hoogstwaarschijnlijk in je eigen geschiedenis. Dus de vraag is voor welke belangrijke persoon jij je zo verantwoordelijk hebt gevoeld?
Vragen die ik mezelf vaak stel zijn: wat maakt deze persoon in mij los en waar herken dit van? Herken ik het gedrag, of het gevoel dat iemand me geeft? Bij wie heb ik me eerder zo gevoeld?
Wanneer je dit ontrafelt kan het zijn dat het gevoel vanzelf oplost. Het kan echter ook betekenen dat hier nog werk te doen is. Mogelijk heb je daar ondersteuning bij nodig, want een losmakingsritueel van belangrijke personen in je leven is verstandig om onder begeleiding te doen. Dit gaat namelijk dieper dan wanneer je een cliënt, patiënt of leerling onder je huid vandaan haalt.

3. Zelfbescherming
Er zijn veel verschillende methoden om jezelf energetisch te beschermen. Je kunt bijvoorbeeld oefeningen doen om te aarden, werken met edelstenen, of je een spiegel voorstellen tussen jou en de ander zodat de ander zichzelf weerspiegeld ziet in jou.
Graag wijd ik in de toekomst een blog aan energetische bescherming. Voor mij werkt het in ieder geval prettig om een onzichtbaar gouden kleed voor te stellen, dat naadloos op me aansluit en de werking heeft van een membraan. Zo kan ik alle positieve energie uitwisselen tussen mijzelf en de ander, terwijl alle negatieve energie als vanzelf wordt gefilterd zonder dat ik hier iets voor hoef te doen.

Je hoeft het niet alleen te doen
Los van deze oefeningen is het belangrijk om hulp in te schakelen wanneer je in pittige situaties komt. Je hoeft niet altijd alles alleen te doen. Ik heb gemerkt dat de steun van mijn collega’s overweldigend liefdevol kan zijn wanneer ik vertel wat er in me omgaat en wat ik voel. Wanneer ik vraag om hulp willen mensen er graag voor me zijn.
Dus als jij je herkent in mijn verhaal wil ik je uitnodigen om jouw beleving te delen. Vertrouw er maar op dat mensen je graag willen steunen, want dat is onze natuur. Als roedeldier willen we graag voor elkaar zorgen.
Je hoeft niet alleen te geven, je mag ook ontvangen.

Heb je vragen ten aanzien van dit blog of wil je iets delen, ik zie jouw reactie graag tegemoet.
Behoefte aan steun bij jouw proces? Neem gerust contact met me op.

Warme groet,

Milou

Voor meer informatie over dit onderwerp vraag naar:
Scriptie Milou van Dormolen: De hulpverlener in de spiegel; Hoe blijf je bij jezef in een werkveld dat om aanpassingsvermogen vraagt

Anderen lazen ook:
Vriendschap met paniek
Voorbij de eenzaamheid

Inspiratie voor dit blog: 

* – Annek Tol: Hoogsensitiviteit professioneel gezien; Sensitiviteit als verklaring voor psych(osomat)ische klachten
– Marshall B. Rosenberg: De taal van de vrede
– Justine Mol: De jakhals en de giraf in ons; Over geweldloos communiceren
– William Bloom: Bescherm jezelf; positieve energie voor meer zelfvertrouwen en succes

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.